HM đọc thấy ở báo Thanh Niên có bài liên quan:
90 năm Cách mạng Tháng Mười:
[size=18:f6c95c83b6]Người Mỹ duy nhất dưới chân tường Kremlin [/size]
22:07:13, 04/11/2007
http://www1.thanhnien.com.vn/Thegioi/2007/11/4/214727.tno
Có một nhà báo Mỹ đã hòa mình vào cuộc Cách mạng Tháng Mười Nga để viết về sự kiện này. Đó cũng là người Mỹ duy nhất yên nghỉ dưới chân tường Điện Kremlin.
Sau khi đọc xong bản thảo cuốn Mười ngày rung chuyển thế giới của nhà báo Mỹ John Reed vào năm 1919, Lenin đã viết lời tựa gửi Nhà xuất bản Boni & Liveright ở New York:
"Với một tinh thần vô cùng hứng thú và chăm chú, tôi đã đọc cuốn sách của John Reed - Mười ngày rung chuyển thế giới. Tôi vui mừng được giới thiệu tác phẩm này với công nhân tất cả các nước. Tôi mong muốn cuốn sách được phát hành hàng triệu bản và dịch ra đủ mọi thứ tiếng vì nó rất sinh động khi diễn tả về những sự kiện cực kỳ quan trọng, giúp hiểu thế nào là cách mạng vô sản, thế nào là chuyên chính vô sản. Những vấn đề đó ngày nay đang được thảo luận rộng rãi, nhưng trước khi bác bỏ hoặc chấp nhận những tư tưởng đó, mỗi người cần hiểu hết tầm quan trọng trong quyết định của mình. Chắc chắn cuốn sách của John Reed sẽ làm sáng tỏ thêm vấn đề căn bản này của phong trào công nhân quốc tế", V.I. Lenin, cuối năm 1919.
Sự trân trọng của Lenin đối với cuốn sách này cũng chính là sự trân trọng mà lãnh tụ Bolshevik dành cho tác giả John Reed, một nhà báo Mỹ đã sống tại Nga trong những ngày sục sôi của Cách mạng Tháng Mười để có những trang viết rất chân thực, sâu sắc và xúc động về sự kiện này. Chính vì điều đó, sau khi qua đời vào tháng 10.1920, John Reed đã được chôn tại nghĩa trang dưới chân tường Điện Kremlin trông ra Quảng trường Đỏ, trở thành người Mỹ duy nhất yên nghỉ tại đây.
John Reed sinh ngày 22.10.1887 tại thành phố Portland, thuộc bang Oregon của Mỹ. Lớn lên trong một gia đình khá giả, ông được học hành đàng hoàng và có điều kiện chu du nhiều nơi, từ Bắc Mỹ tới châu Âu. Qua những chuyến đi, ông có điều kiện hiểu thêm nhiều vấn đề cơ bản của xã hội lúc bấy giờ và ông quyết định chọn nghề báo, lấy ngòi bút để nói lên tiếng nói của tầng lớp bị áp bức, của giai cấp công nhân. Và tư tưởng cộng sản cũng bắt đầu thấm vào ông từ đấy.
Khi Thế chiến 1 nổ ra vào năm 1914, nhà báo John Reed đã tới Ý và sau đó qua một loạt nước châu Âu để tìm hiểu bản chất của cuộc chiến cũng như viết bài với tư cách là một phóng viên chiến trường cho Tạp chí Metropolitan của Mỹ. Trong những bài viết của mình, ông luôn nhấn mạnh rằng nước Mỹ nên đứng ngoài cuộc chiến tàn khốc này.
Sau khi lập gia đình với nữ nhà báo đồng hương Louise Bryant, John Reed cùng vợ tới nước Nga vào tháng 8.1917 và hai người đã chứng kiến trọn vẹn cuộc Cách mạng Tháng Mười vĩ đại. John Reed đã dấn thân vào cuộc cách mạng này không chỉ với tư cách là một nhà báo mà còn là một chiến sĩ cách mạng thực thụ. Từ dưới chiến hào, ông đã viết truyền đơn để chiến sĩ Bolshevik thả xuống khu vực của kẻ thù.
Sau khi được Leon Trotsky giới thiệu đến gặp Lenin vào tháng 1.1918, John Reed dường như đã trở thành một thành viên thực thụ của Bolshevik. Ông thậm chí còn cầm súng để bảo vệ Văn phòng Ngoại giao của chính quyền cách mạng trước sự đe dọa của lực lượng phản cách mạng. Chính vì sự dấn thân vào chủ nghĩa cộng sản mà John Reed đã bị phía Mỹ theo dõi chặt chẽ. Sau khi trở về nước vào đầu năm 1918, ông bị bắt và phải hầu tòa nhiều lần khi tham gia các tổ chức cộng sản tại Mỹ.
Với những kinh nghiệm từ nước Nga, đặc biệt là từ cuộc Cách mạng Tháng Mười, John Reed đã viết Mười ngày rung chuyển thế giới, cuốn sách được Lenin ca ngợi và được dịch ra nhiều thức tiếng khác nhau. Cuốn sách diễn giải rất cặn kẽ nguyên nhân dẫn đến cuộc cách mạng cũng như quá trình diễn ra sự kiện lịch sử này, cho thấy toàn cảnh nước Nga trước, trong và sau cách mạng. Tác giả cuốn sách từng nói: "Khi kể lại lịch sử những ngày vĩ đại ấy, tôi muốn nhận xét sự việc bằng con mắt của một người ghi chép có lương tâm, cố gắng ghi lại sự thật". Cuốn sách, được xuất bản năm 1919 tại New York, giới thiệu với người đọc góc nhìn của một người ngoại quốc về Cách mạng Tháng Mười.
Sau thời gian khó khăn tại Mỹ, John Reed trốn sang châu Âu và trở lại Moscow vào mùa đông năm 1919. Sau đó, ông cùng vợ gặp gỡ Lenin, Trotsky cùng một số lãnh đạo Bolshevik cấp cao khác. Mùa thu năm 1920, Reed quyết định trở về nước Mỹ nhưng cơn bạo bệnh đã ngăn cản ông. Ban đầu, ông phát triệu chứng cúm rồi sau đó sốt nặng. Người vợ hiền Bryant ở bên ông trong thời gian khó khăn đó, khi thuốc men ở Moscow rất khan hiếm. John Reed dần dần bị liệt toàn thân và chìm vào hôn mê sâu trước khi trút hơi thở cuối cùng trong vòng tay của Bryant vào ngày 19.10.1920, chỉ vài ngày trước dịp kỷ niệm 3 năm Cách mạng Tháng Mười. Tang lễ của ông được cử hành trọng thể tại Moscow và sau đó ông được an táng tại nghĩa trang dưới chân tường Điện Kremlin.
Châu Minh Linh