Marina Tsvetaeva - Nữ sĩ không già

Cho em dịch với

[size=18:f6236e1a10]Gửi bà [/size]

Khuôn mặt trái xoan nghiêm nghị
Nếp váy đen xõa nhẹ buông…
Đôi môi trẻ trung kiêu hãnh
Bà ơi, ai đã được hôn.

Đôi tay này trong cung điện
Dạo những điệu valse Sô panh
Và bao quanh khuôn mặt lạnh
Cong cong những lọn tóc xoăn

Ánh mắt thẳng thắn, sắc sảo
Sẵn sàng bảo vệ lấy mình
Thiếu nữ trẻ không nhìn vậy
Thời trẻ bà là ai đây?

Cô thiếu nữ Ba lan trẻ
Đã đem bao cơ hội đi
Và bao nhiêu điều không thể
Vào lòng đất khát sục sôi!

Ngày thơ ngây, gió trong lành
Những ngôi sao đêm đã tắt
Bà ơi! – bão trong tim cháu
Có phải bà đem đến không?
 
Mối tình bí mật của nữ thi sĩ Nga Maria Svetaeva
(Bài của Vũ việt)

Nữ thi sĩ nổi tiếng người Nga Maria Svetaeva (1892 – 1941) ngay từ thời trẻ đã nổi tiếng trong giới văn học và sân khấu Moskva như một người có tài tiên đoán, một nhà “nữ tiên tri”.

Nàng ban phát những lời tiên đoán một cách bất ngờ, hào phóng và chính xác. Một lần, trên bãi biển Krym, nàng nói với bạn mình, cũng là một nhà thơ Maks Voloshin: “Maks này, tôi sẽ lấy làm chồng người nào đoán được tôi thích loại đá quý gì”.
Thực tế đã xảy ra đúng như vậy. Ngay vào hôm đầu tiên làm quen với nhau, chàng trai Sergei Efron người Moskva đã tặng Svetaeva một viên đá quý nhỏ hình trái tim màu đỏ thắm mà về sau nàng đem theo suốt đời.
Sau khi về Moskva, Svetaeva và Efron làm lễ kết hôn. Ít lâu sau, họ sinh cô con gái đầu lòng và đặt tên là Adriana. Đôi vợ chồng trẻ dùng số tiền được thừa kế mua một ngôi nhà xinh xắn. Năm 1917, họ có cô con gái thứ hai đặt tên là Irina.
Svetaeva hân hoan viết cho một người bạn: “Cuộc gặp gỡ của chúng tôi là một điều kỳ diệu, chúng tôi quyết sẽ không bao giờ xa nhau”. Nhưng cuộc chia ly đầu tiên giữa hai người ngay sau Cách mạng Tháng Mười đã kéo dài suốt 3 năm trời đằng đẵng. Efron phải ra mặt trận, còn Svetaeva ở lại Moskva cùng hai cô con gái nhỏ.
Nàng đã phải chịu biết bao gian khổ và thiếu thốn trong những ngày đó: bé Irina bị chết, đâu đâu cũng là cảnh tàn phá, đói kém của những ngày Cách mạng còn trứng nước. Thêm vào đó, Efron lại bặt tin suốt hơn 2 năm trời. Lan truyền tin đồn là anh đã tử trận.
Nhưng vào tháng 7/1921, sau 3 năm xa cách và 2 năm bặt tin, Svetaeva nhận được thư chồng: “Trong suốt những năm xa cách vừa qua, anh cảm thấy em ngày nào, giờ nào cũng ở bên anh. Anh chỉ sống bằng niềm tin rằng chúng ta nhất định sẽ gặp nhau. Anh sẽ không sống nổi nếu thiếu vắng em”.
Svetaeva lập tức lên đường đến gặp Efron. Và từ đó, họ không bao giờ xa nhau nữa cho dù đó là quãng thời gian khó khăn sống lưu vong ở Paris (Pháp) hay những năm tháng gian khổ tại nước Nga. Đối với Svetaeva, Efron không những là người nàng yêu quý mà còn là người cần thiết nữa.
Trong cuộc đời đầy thăng trầm của nàng, chỉ có một thứ bất biến, không thay đổi – đó là Efron, là gia đình. Tại đây, nàng có thể tìm được nơi trú ẩn khỏi những cơn bão táp dữ dội của cuộc đời, nàng có thể bình tĩnh lại sau những cuộc phiêu lưu tình ái mãnh liệt nhưng ngắn ngủi mà nàng không ngại miêu tả trong các tác phẩm thơ của nàng.
Về phần Efron, anh cũng tỏ ra xứng đáng với tình yêu của Svetaeva. Anh không những tỏ ra độ lượng trước những cuộc phiêu lưu tình ái mà anh biết rõ không phải là bản chất của nàng. Anh còn nhẫn nại dung hòa với tính tình khó chịu của nàng mà ngay cả những người nhiệt thành hâm mộ tài năng nàng cũng không thể chịu đựng nổi.
Anh không bao giờ thốt ra lời than phiền về những chuyện rắc rối trong gia đình: anh biết rõ nàng vụng về trong công việc nội trợ. Anh hiểu rõ nàng, hiểu rõ những trăn trở trong sự nghiệp làm thơ của nàng.

Có thể nói, họ là sự bổ sung cần thiết cho nhau. Chắc hẳn vì vậy mà số phận đã ưu ái họ: họ may mắn được sống suốt đời bên nhau để rồi cùng lần lượt qua đời vào tháng 8/1941.
Nhiều bạn bè của gia đình khẳng định hai vợ chồng nàng hết sức chân thành với nhau. Họ không giấu diếm nhau một chuyện gì. Giữa họ không hề có bí mật riêng tư. Có lẽ, chỉ trừ một bí mật duy nhất.
Một lần, để an ủi chồng về cái chết của bé gái thứ hai Irina, Svetaeva hứa với anh: “Chúng ta nhất định sẽ có con trai”. Và nàng đã thực hiện được lời hứa ấy. Tháng 2/1925, nàng sinh hạ bé trai Georgi.

“Thật đáng tiếc là anh không được nhìn thấy bé trai kháu khỉnh của chúng tôi. - Efron tế nhị viết cho một người bạn thân của mình - Cháu không giống tôi lắm, nhưng giống Svetaeva như đúc”.
Nhưng những người thân của Svetaeva thì hiểu rõ nội tình hơn. Tất cả đều nhất trí khẳng định bố của bé Georgi không phải là Efron mà là Konstantin Rodzevich, người mà trước đó ít lâu đã gắn bó cùng Svetaeva bằng một cuộc tình “duy nhất, thật sự và khó khăn, không xứng đáng với những người trí thức” – theo cách nói về sau của bạn bè Svetaeva.
Rodzevich là ai? Đó là một người chẳng có gì đặc biệt cả về vẻ ngoài lẫn địa vị xã hội. Vào lúc đó, Rodzevich chỉ giữ một chức vụ khiêm nhường là thư ký và thủ quỹ của một hội kiều dân Nga. Người giới thiệu anh với Svetaeva lại chính là Efron, chồng nàng. Và không hiểu sao anh đã chinh phục được trái tim Svetaeva.
Người ta chỉ biết rằng đó là tình yêu từ cái nhìn đầu tiên và đến từ cả hai phía. Riêng Svetaeva thì nàng không chỉ yêu say đắm Rodzevich mà còn trông chờ nhiều ở mối tình ấy nữa. “Tôi muốn có con trai với anh ấy. - Về sau nàng viết như vậy trong một bức thư - Tôi vừa sợ lại vừa khao khát đứa con này”.
Tuy nhiên, cuộc tình “thật sự và khó khăn” ấy chỉ kéo dài vẻn vẹn hơn 3 tháng. Về sau, Rodzevich giải thích nguyên nhân chia tay nhau là do anh ưa thích một mối tình êm ả và bình lặng hơn.
Anh quyết định kết hôn với một phụ nữ khác. Svetaeva không vì thế mà giận hờn, nàng tặng cô dâu một món quà cưới độc đáo – đó là một tập thơ nhỏ mà nàng sáng tác trong những ngày tình yêu giữa nàng và Rodzevich nồng cháy nhất. Ít lâu sau nàng sinh bé trai Georgi.
Svetaeva không nói với một ai về chuyện cha đứa bé. Cả Rodzevich cũng không đòi hỏi nàng phải nói rõ. Về sau, anh giải thích: “Lúc đó, tôi không muốn gánh bất kỳ một trách nhiệm nào. Tôi nghĩ Sveteva đã sai lầm khi để lại tình trạng mơ hồ ấy. Nhưng nàng không chịu nói sự thật với tôi. Tôi liền lấy một quyết định dễ dàng đối với tôi là thầm tự khẳng định rằng bé Georgi là con của Efron”.
Quyết định đó khiến mọi người đều vừa lòng. Svetaeva và Efron lên đường sang Paris. Còn Rodzevich thì sống phần đời còn lại sôi nổi và đầy ý nghĩa: anh chiến đấu ở Tây Ban Nha trong hàng ngũ các chiến binh quốc tế chống phát xít rồi khi nước Pháp bị quân đội Hitler chiếm đóng thì anh tham gia phong trào kháng chiến tại đây…
Nhưng khi về già và nhìn lại cuộc đời sôi nổi đã trải qua, anh chợt hiểu quãng thời gian 3 tháng ngắn ngủi gắn bó anh với Svetaeva mới là quãng thời gian đẹp nhất và quan trọng nhất trong cuộc đời anh.
Anh thừa nhận: “Chính là do sự yếu đuối của tôi mà tình yêu của chúng tôi không thành. Vào lúc đó, tôi lang thang ngơ ngác giữa cuộc đời, tôi không thể đem lại cho nàng những gì mà nàng chờ đợi. Nàng đã kéo tôi vươn lên những đỉnh cao mà tự tôi không thể vươn tới được. Nàng đã tạo cho tôi quá nhiều thuận lợi. Tất cả những thứ đó giờ đây mới kết tinh lại. Giờ đây, tôi yêu nàng còn mãnh liệt hơn và sâu nặng hơn”.
 
Geobic nói:
GỬI NGƯỜI YÊU DẤU

Em thích anh tương tư không phải vì em
Em cũng vậy, không vì anh, khắc khoải
Thích dưới chân chúng mình mãi mãi
Trái đất nặng nề không trôi vuột đi đâu.

Bài này thì chắc chắn là bài Мне нравится что вы больны не мною rồi bác Geobic ạ. Hồi đó bọn em có dịch bài này, bác xem thử nhé

http://www.nuocnga.net/index.php?option=content&task=view&catid=369&id=1743&Itemid=474
 
Nina nói:
Geobic nói:
GỬI NGƯỜI YÊU DẤU

Em thích anh tương tư không phải vì em
Em cũng vậy, không vì anh, khắc khoải
Thích dưới chân chúng mình mãi mãi
Trái đất nặng nề không trôi vuột đi đâu.

Bài này thì chắc chắn là bài Мне нравится что вы больны не мною rồi bác Geobic ạ. Hồi đó bọn em có dịch bài này, bác xem thử nhé

http://www.nuocnga.net/index.php?option=content&task=view&catid=369&id=1743&Itemid=474
Có thêm bản dịch của bác Geo càng tốt Nina ạ. Như vậy, ít nhất đã có ba bản dịch cho bài này, chẳng khác gì ba chân kiềng :lol:
 
Sao bác NA không bỏ công khuân vác các bản dịch từ topic đó sang đây để tiện việc tìm kiếm tư liệu sau này nhỉ?
 
marina.jpg

Tờ SuperStyle của Nga số mới nhất chọn đăng ảnh nữ sĩ Marina Svetâeva ra bìa, trong ruột có đăng một bài về nữ sĩ này, mời các bác cùng đọc:
http://www.superstyle.ru/24sep2007/tsvetaeva
 
Кто создан из камня, кто создан из глины,-
А я серебрюсь и сверкаю!
Мне дело - измена, мне имя - Марина,
Я - бренная пена морская.

1_7_10781_1190367003.jpg

1september.ru

Если поверить молодым кокетливым строчкам, можно в ее творчестве многого не понять. И не поверить тоже нельзя: эта женщина употребила жизнь на то, чтобы вырваться из цепких объятий земного притяжения.

В какой-то степени ей это удалось. Во всяком случае, могилы ее не осталось.

Марина Цветаева родилась 8 октября (в сентябре по старому стилю).

У Ахматовой, ее антагонистки в поэтическом смысле и в какой-то степени "конкурентки", есть строки: "Когда б вы знали, из какого сора растут стихи, не ведая стыда…"

Стихи Цветаевой, в отличие от ахматовских, росли не из сора. Они вообще росли не из почвы, а вопреки ей. Они были фантастическими небесными цветами.

Адресаты ее стихов зачастую их недостойны. И уж во всяком случае, их никак специально не заслуживали. Но это неважно, мужчины для Цветаевой были только "поводом", реальные земные отношения – поводом для любовных фантазий и пищей для стихов. Потом, когда стихи начинали жить своей отдельной от поэта жизнью, она их героев развенчивала и высмеивала. Тоже, как правило, незаслуженно.

В "пищу" стихам годились и те, с кем Марина встречалась пару раз в жизни, и те, кого вообще знала лишь по письмам и поэзии, и ее друзья явно гомосексуальной ориентации. Подходил начинающий поэт Анатолий Штейгер – тяжело больной и не нуждающийся в женщинах; отлично подошла "розовая" поэтесса Софья Парнок: несмотря на модную нынче трактовку, бисексуальной Цветаева не была и отношения с Парнок воспринимала исключительно в сфере обитания душ. Встречались ей и "небожители", принимавшие условия (не игры, а другого, внеземного существования) – поэты Рильке и Пастернак. Однако и в этом случае результатом были стихи и разочарование.

1_7_10780_1190366999.jpg

Борис Пастернак Одним из самых значительных цветаевских "романов" стала эпистолярная дружба с Борисом Пастернаком. Заочные, вернее, заоблачные отношения. В посвящении Пастернаку (цикл "Двое") Цветаева писала: "Моему брату в пятом времени года, в шестом чувстве и четвертом измерении..." Это братство выплеснулось почти в сорок ее произведений!


Рас-стояние: версты, мили...
Нас рас-ставили, рас-садили,
Чтобы тихо себя вели
По двум разным концам земли.
Рас-стояние: версты, дали...
Нас расклеили, распаяли...

Расстояние (Марина - в Берлине-Праге-Париже, Борис - в Москве) и почти полное отсутствие надежды на реальную встречу не мешало ей хотеть сына от Пастернака (ему любовь к ней не помешала поменять одну реальную жену на другую). Сына Мура – Георгия - она родила от мужа, через 13 лет после дочери Али, Ариадны. (Была еще дочь Ирина, умершая от голода в послереволюционной Москве).

К цветаевскому "выдумыванию отношений" литературоведы и критики подобрали исчерпывающий термин, вполне литературный – мифотворчество. Кто-то выражался грубее и однозначнее.
1_7_10779_1190378782.jpg

www.itogi.ru

Oна как будто специально выбирала самые неподходящие объекты для своей страсти. Мне нравится, что вы больны не мной, Мне нравится, что я больна не вами... Чтобы стихия любви и реальность не могли совпасть, лишив ее тем самым третьей стихии - поэзии, без которой она не могла существовать?

Говорят, особенность Весов - здравый смысл. Разве не он заставлял признанного поэта стирать, мыть, бегать по редакциям и писательским вечерам – тянуть всю семью, давая совестливому, доверчивому и увлекающемуся мужу возможность для очередного нежизнеспособного проекта?

От корыта и плиты – к небу и неземной любви. Возможно, сила ее "отрыва" от земли пропорциональна силе земного притяжения...

Современники обычно не бывали равнодушны к ее стихам. Или восхищались их филигранной отточенностью и накалом страсти, или упрекали за "сделанность" и надуманность. В эмиграции, где жила Марина Ивановна в 20-х-30-х годах, одни жалели – за неустроенный быт, за то, что рвалась из сил, чтобы кормить и платить за обучение детей и мужа, - другие осуждали за эгоизм и презрительное отношение к окружающим. Казалось метким и удачным кем-то пущенное прозвище – "Царь-Дура" (по аналогии с названием ее поэмы тех лет – "Царь-Девица"). Осуждали даже за то, что, сочиняя стихи, кипятит молоко и варит суп.

В советской Москве Цветаева оказалась еще более одинокой. Она вернулась из эмиграции не так, как возвращался, например, Куприн – большой русский писатель, "раскаявшийся и осознавший". Цветаева возвращалась в качестве жены провалившегося агента НКВД. Мужа и дочь вскоре "забрали", сестра Ася и ее сын к тому времени уже "сидели". Отношение к Цветаевой, с самого начала осторожное – как к человеку "оттуда", стало откровенно неприязненным. Окружающих, особенно женщин, раздражали ее нездешние застиранные шарфики и невиданная матерчатая сумка на молнии. Она и сама была такой – нездешней.

Пастернак оказался ее очередной "невстречей". Хотя, объективно говоря, он во многом помог – с квартирой, переводами, больше, чем кто бы то ни было. Но – не так, как она ждала. Случился и роман из "цветаевских"- с талантливым юным поэтом Арсением Тарковским, родились замечательные стихи:


Сергей Эфрон "Никто: не брат, не сын, не муж,
Не друг – и все же укоряю –
Ты, стол накрывший на шесть душ,
Меня не посадивший – с краю…"

Никто. Страшное слово было приговором.

В эти дни бесповоротного одиночества Цветаева редактирует стихотворение двадцатилетней давности. В 1940 году, готовя к выходу сборник стихов (которому не суждено было выйти), она переработала никогда ранее не печатавшееся стихотворение.

Оно шло первым в книге и имело посвящение "С. Э." (мужу, Сергею Эфрону). Это было открытым признанием в любви к репрессированному - в то время, когда многие семьи отрекались от своих близких. Когда стихи писались, Эфрон находился в Белой армии, когда перерабатывались – в советской тюрьме. Оба раза не было уверенности, что жив.

Цветаева искала подходящее слово, перебрала множество вариантов и вернулась к самому простому. Зато повторила 4 раза: "…чтоб было всем известно! – Что ты любим, любим, любим, любим!.."


С мужем они всю жизнь были "на вы". Быт практически разрушил их семью, но не заглушил этой высокой ноты.

1_7_10783_1190367009.jpg

slovo.ws
В октябре 1917 года, возвращаясь из Крыма в Москву, где Эфрон участвовал в боях за Кремль, Цветаева написала в тетрадке для стихов письмо к нему, не зная, жив он или мертв: "Если Бог сделает это чудо, оставит Вас в живых, я буду ходить за Вами, как собака..." 21 год спустя, собираясь вслед за мужем в Советский Союз и не ожидая ничего хорошего, она приписала: "Вот и поеду – как собака".

В свои 49 лет она казалась седой и старой. "Золото моих волос тихо переходит в седость…" В ее последних стихах нет выдуманных страстей, нет земного адресата, в них больше нет стремления в "иной мир". И от этого они особенно пронзительны.


Пора снимать янтарь,
Пора менять словарь,
Пора гасить фонарь
Наддверный…



В конце августа 1941 года она повесилась в чужом доме тихого уральского городка Елабуги. Ее муж в это время уже расстрелян, чего она не могла знать (но почти знала). Дочь в лагерях, откуда выйдет через 15 лет. Сын тяготится ее любовью. Стихи ушли навсегда.

В предсмертном письме она просила сына: если когда-нибудь увидишь Сережу и Алю, скажи им, что любила их до последней минуты.

Земное соединилось с воздушным.



Иллюстрации с сайтов: www.itogi.ru, lechaim.ru, 1september.ru, all-photo.ru, slovo.ws.

Наталья Крушевская • 24.09.2007
 
[color=darkred:423bd84245]Matxcơva sắp có tượng đài Marina Tsvetaeva[/color]

Tòa thị chính thủ đô Matxcơva vừa thông báo đến cuối tháng 10 này, các công việc xây dựng tượng đài nữ nhà thơ, nhà văn và nhà viết kịch Marina Tsvetaeva sẽ được hoàn tất để kịp khánh thành nhân kỷ niệm 115 năm ngày sinh của bà.

Hãng tin Inter Fax cho biết tượng đài M.Tsvetaeva được dựng lên cách không xa Bảo tàng mang tên bà tại ngõ Borisoglebski. Một nhóm sáng tạo bao gồm nhà điêu khắc Nina Matveeva, các kiến trúc sư ưu tú S.Buritski và A.Dubovski đã vượt qua các tác giả khác để chiến thắng trong cuộc thi sáng tác mẫu tượng đài Tsvetaeva do Bộ Văn hóa Nga tổ chức.

Marina Tsvetaeva bộc lộ năng khiếu thơ ca từ rất sớm. Sau nhiều bi kịch trong cuộc đời và trải qua nhiều phiêu bạt, bà đã tự sát vào tháng 8/1941 tại Elabuga. Mãi đến năm 1965, tài năng của Tsvetaeva mới được đông đảo bạn đọc Xô-viết biết đến.

(Theo Newsru.com)
 
Back
Top