Sự thành công nằm tại đội ngũ thực hiện!
Sự thành công của nhiều bộ phim tuỳ thuộc nhiều điều vào đội ngũ thực hiện, vốn được nhà sản xuất tập hợp. Tổng sản xuất là nhà viết kịch bản Rustam Ibragimbekov; từ phía Mỹ là đạo diễn thực hiện Milos Forman và từ phía Nga là nhà sản xuất Pavel Douvidzon. Kazakhstan được đại diện bới Serik Zhubandykov, Anara Kashaganova, và Sergei Azimov. Hậu kỳ được điều hành bởi Ram Bergman (Mỹ), người cũng chịu trách nhiệm để đảm bảo có được bản thỏa thuận trong đó Miramax chấp thuận phân phối Dân du mục trên thị trường Mỹ. Cần lưu ý rằng hãng Bergman Lustig Gallery Productions đã tham gia làm nhà sản xuất phim cùng đối tác Kazakhfilm.
Để nắm chắc thành công toàn diện, những nhà sản xuất quyết định chọn một nhóm “chuyên gia sản xuất” đầy năng lực. Ví dụ như bối cảnh Turkestan cổ đại được xây dựng bởi nhà thiết kế sản xuất người Croatia Kreka Kljakovic, người đã tham gia tất cả các phim của đạo diễn Emir Kusturica. Đạo diễn hình ảnh cũng tương xứng với dàn diễn viên đầy sao: Ueli Steiger, từng làm việc với Roland Emmerich trong phim Godzilla (1998) và The Day after Tomorrow (2004). Người thiết kế trang phục là Michael O’Connor, từng tham gia thiết kế trang phục cho phim Harry Potter and the Chamber of Secrets (đạo diễn Chris Columbus, 2002), và Marit Allen, từng cùng làm việc với Ang Lee trong phim Hulk (2003) và Brokeback Mountain (2005).
Thật dễ hiểu rằng việc lựa chọn các diễn viên nước ngoài để đóng những vai chính anh hùng bị chỉ trích liên tục. Để khán giả quốc tế - mục tiêu chính nhắm tới - chấp nhận được Dân du mục, các diễn viên phải là người nổi tiếng. Lấy ví dụ, diễn viên Mark Dacascos, người đã đóng các phim hành động của điện ảnh Mỹ và Pháp, như phim The Base của Mark Lester (1999) hay phim kinh dị Hội Sói của Christophe Gans (Le Pacte des Loups, 2001), trong phim này đóng vai chiến binh Sharysh dân tộc Djungar. Jason Scott Lee, người nổi tiếng nhờ đóng vai Bruce Lee (Lý Tiểu Long) trong phim Dragon: The Bruce Lee Story (đạo diễn Rob Cohen, 1993) trong phim này đóng một trong những vai chính ― nhà thông thái và tiên tri Oraz. Ngoài ra, có hai diễn viên Hollywood được mời đóng trong Dân du mục: Kuno Becker và Jay Hernandez.
Một số vai diễn quan trọng được đóng bởi các diễn viên Kazakh, trong số đó các đạo diễn đánh giá cao các diễn viên nổi tiếng Doskhan Zholzhaksynov và Tungushbai Dzhamankulov, cùng nữ diễn viên trẻ Aianat Esmagambetova, người đóng vai chính trong bộ phim Lời cầu nguyện của Leila của đạo diễn Satybaldy Narymbetov. Mặc cho khác biệt ngôn ngữ, tính cách dân tộc, phong cách làm việc và nhiều yếu tố khác trong quá trình sản xuất phim, danh sách diễn viên tạo thành một ấn tượng chung thống nhất. Ngôi sao Hollywood Kuno Becker và diễn viên trẻ Aianat Esmagambetova đóng chung rất đồng điệu, và chỉ có đoàn làm phim biết được đằng sau cảnh diễn ấy là hàng giờ hàng giờ tập luyện trên sàn vũ đạo, cưỡi ngựa, học tiếng Anh, v.v.
Có 22 nhân vật chính trong kịch bản phim, cùng với khoảng 300 vai phụ. Hiển nhiên sẽ là một yêu cầu quá cao cho một đạo diễn để đưa tất cả vào phim và dàn dựng hành động trong một phim dài hai tiếng đồng hồ. Nhiệm vụ này đã được giải quyết không dễ dàng gì bởi có ba đạo diễn cùng thực hiện bộ phim: đạo diễn người Mỹ gốc Tiệp Ivan Passer khởi đầu bộ phim và đạo diễn người Nga Sergei Bodrov hoàn tất nó, trong khi đạo diễn người Kazakh Talgat Temenov hoạt động thường trực tại khu đất dựng phim. Đây có thể trở thành một điều kiện không thuận lợi khi ta đã quen với quan niệm về một bộ phim, trên hết, phải là tác phẩm của một đạo diễn. Nhưng Dân du mục là một dự án của nhà sản xuất từ khi khởi đầu, và các đạo diễn biến đổi nó theo yêu cầu sản xuất. Có lẽ Ivan Passer đã phải rất vất vả về mặt kỹ thuật làm phim, trong khi thử thách đối với Sergei Bodrov là tìm dịp để phô triển khả năng của mình trong lĩnh vực phim lịch sử. Đối với Talgat Temenov cũng vậy, đó hiển nhiên là kinh nghiệm đầy vất vả, cả trong việc sản xuất lẫn sáng tạo. Cuối cùng, cũng cần nói thêm rằng sau khi bộ phim hoàn tất, không một ai cố giành lấy toàn bộ vinh quang và tranh luận xem người nào có đóng góp lớn hơn: phần giới thiệu phim đưa lên tên của cả ba đạo diễn đồng đều như nhau. Trong việc này cũng vậy, Dân du mục là một dự án mang tính quốc tế rất cao.
Thay cho lời kết
Tôi không thể quên cuộc nói chuyện với một thanh niên Kazakh tại Washington. Anh ta đã học tại Mỹ được một năm rồi khi anh hỏi tôi: “Ở nhà phim Dân du mục thực hiện tới đâu rồi?” Tôi trả lời: “À, hoàn thành rồi”. Cậu ta ngạc nhiên vì sự hờ hững của tôi và nói: “Tôi chờ đợi bộ phim này rất lâu rồi. Nếu tất cả những chàng trai trên thế giới đều hành động như những người Kazakh ấy, đều mơ ước trở thành những anh hùng, thì chẳng phải đó là mục đích chính của bộ phim này?” Có lẽ cậu bé 19 tuổi này đã chín chắn hơn chính tôi; hay có lẽ bởi cậu ta đang sống xa nhà nên các cảm xúc chính xác hơn tôi có tại quê hương? Chúng ta không chỉ hài lòng, mà còn đáng phải tự hào vì những dự án như vậy đã được hình thành vào đúng nơi đúng chốn.
Sau buổi chiếu ra mắt của Dân du mục, tôi đã có buổi trò chuyện ngắn với tổng đạo diễn bộ phim, Rustam Ibragimbekov, và tôi hỏi ông rằng những nhà làm phim người Azerbaijan có ghen tị hay không khi ông hoàn thành một dự án khổng lồ đến vậy tại Kazakhstan chứ không phải tại Azerbaijan. Ibragimbekov trả lời rằng bất cứ quốc gia hậu Liên Xô nào cũng có thể tự hào vì có được dự án như vậy, nhưng tại thời điểm này chỉ Kazakhstan là có điều kiện thực hiện.
Sự ra đời của một bộ phim như vậy cũng chứng tỏ rõ nét hình ảnh Kazakhstan như một quốc gia có chủ quyền. Hiển nhiên rằng đế có bất kỳ tác phẩm sáng tạo nào trong tương lai, chúng tôi cần những huyền thoại mới để che mờ những câu chuyện cũ. Bộ phim thương mại Dân du mục, cùng với những bộ phim nghệ thuật như Người thợ săn của Serik Aprymov (2004), giúp tạo ra những huyền thoại mới mẻ như vậy, tạo đà cho nền điện ảnh của một đất nước non trẻ có thể đương đầu với hội chứng của thời kỳ hậu thuộc địa.
Gulnara Abikeyeva
Program Director, Eurasia IFF
Dịch từ Nga sang Anh: Birgit Beumers
Dịch từ tiếng Anh : Lý Thế Dân
________________________________________
Nomad, Kazakhstan, Russia, and USA, 2005
Color, 120 minutes
Directors: Sergei Bodrov, Ivan Passer, Talgat Temenov
Screenplay and General Producer: Rustam Ibragimbekov
Cinematography: Ueli Steiger, Dan Laustsen
Composer: Carlo Siliotto
Producers: Milos Forman, Sergei Azimov, Pavel Douvidzon, Sergei Zhubandykov,
Ram Bergman, Anara Kashaganova
Production: Ibrus and True Story Production
Xem đoạn phim giới thiệu:
http://home.edvsz.fh-osnabrueck.de/~...ideo/Nomad.avi
hoặc
http://www.interkz.com/nomad/Nomad.avi